Ile śmieci wytwarza przeciętny Polak? Najnowsze statystyki!

11 lipca 2025

Aktualizacja: 11 lipca 2025 r.

Ile odpadów generujemy w ciągu roku i jak wypadamy na tle państw UE?

Jak poinformował GUS, w 2024 r. przeciętny Polak wytworzył 376,9 kg odpadów komunalnych[i]. Jest to największy wzrost od 10 lat, czyli od momentu, kiedy GUS uwzględnia dane z tego zakresu w corocznych raportach „Ochrona środowiska”. W latach 2022-2023 różnice w masach wygenerowanych odpadów na mieszkańca wyniosły 2 kg – w 2022 r. było to 355 kg, a rok później 357 kg[i]. Zmiany ilości naszych śmieci w ostatnich dziesięciu latach najlepiej oddaje poniższy wykres.

Jak pokazują historyczne dane GUS, ilość odpadów komunalnych na mieszkańca powoli, lecz sukcesywnie wzrastała od samego początku XXI w.  W 2002 r. było to 275 kg na osobę[ii], w 2013 r. – 293 kg[iii], a w 2024 r. wspomniane już 376,9 kg. Warto pamiętać, że mówimy tu wyłącznie o odpadach komunalnych, czyli takich, które powstają w gospodarstwach domowych. Stanowią one zaledwie 11% wszystkich odpadów wytworzonych w naszym kraju. Pozostałe 89% to odpady pochodzące z działalności gospodarczej, zwane niekiedy odpadami przemysłowymi.

Przytoczone wyżej liczby mogą wydawać się szokujące, choć w rzeczywistości Polacy odstają korzystnie od mieszkańców wielu krajów Europy. Nasze 376,9 kg to znacznie mniej niż wynik statystycznego Europejczyka, który wynosi 511 kg. Jeszcze lepiej wypadamy na tle danych z Niemiec (601 kg/os.), Norwegii (724 kg/os.) oraz Belgii (689 kg/os.). Według dostępnych danych, mniej od Polaka wyrzucił jedynie statystyczny mieszkaniec Albanii, który w całym 2023 r.  wygenerował zaledwie 306 kg odpadów[iv]. Niestety, Eurostat nie opublikował jeszcze szczegółowych danych za 2024 r., dlatego porównując Polskę z pozostałymi krajami Wspólnoty opieramy się na informacjach za 2023 r.

Tak duże dysproporcje pomiędzy krajami UE mogą wynikać m.in. z różnic we wzorcach konsumpcji, zamożności społeczeństw, odmiennej metodologii wyliczeń (o której rozmawiamy w odcinku podcastu: Odpady i dane – skąd się biorą rozbieżności?) oraz… z naszych niekoniecznie ekologicznych nawyków. Mimo rosnącej świadomości środowiskowej, w Polsce kwitnie proceder spalania odpadów w kominkach lub piecach CO, zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym. Szacuje się, że, zaledwie 40-50% wprowadzonych na rynek butelek PET trafia do zakładów przetwórczych. Pozostałe butelki „znikają” z naszego pola widzenia, podobnie z resztą jak inne opakowania, które zostały wprowadzone na rynek, ale nigdy nie trafiły do śmieciarki.  Z tego względu rzeczywista ilość wytworzonych odpadów może być wyższa od tej wynikającej z raportu GUS. O ile? Tego, niestety, nie wiemy.

Najpopularniejsze odpady komunalne – co najczęściej wyrzucamy?

Polacy generują w domach głównie odpady zmieszane, zwane resztkowymi. W 2024 r. do czarnego kosza wyrzuciliśmy aż 59% wszystkich śmieci (218 kg). Pozostałe 41% (158 kg) zostało zebranych selektywnie do odpowiednio oznaczonych pojemników lub worków[v]. W obu tych kategoriach odnotowaliśmy wzrosty mas w stosunku do 2023 r. – selektywnie zebraliśmy o 8,8% więcej odpadów, a do czarnego worka (lub jak kto woli: do kosza pod zlewem) wyrzuciliśmy o 2,9% więcej śmieci[vi]. Oznacza to, że więcej wytwarzamy, ale też lepiej segregujemy.

W 2023 r. każdy z nas wytworzył średnio:

• 212 kg odpadów zmieszanych,
• 54 kg odpadów biodegradowalnych,
• 20 kg szkła,
• 17 kg odpadów wielkogabarytowych,
• 15 kg papieru i tektury,
• 15 kg tworzyw sztucznych,
• 15 kg zmieszanych odpadów opakowaniowych[vii].

Jak widać, nie ma tu dokładnych informacji o elektroodpadach. Na kolejnych stronach raportu GUS możemy jednak znaleźć informację, że w 2022 r. w przeliczeniu na 1 mieszkańca zebrano 13,9 kg zużytego sprzętu oraz 0,36 kg akumulatorów i baterii[viii].

Czy wiesz, że…

…do elektroodpadów zaliczamy również stare lub zepsute elektroniczne zabawki! Ze względu na obecność elektronicznych podzespołów nie można wyrzucać ich do zwykłego kosza na śmieci. Niepotrzebne pianinka, świecące breloczki, multimedialne kostki i inne zabawki elektroniczne należy oddać w PSZOK-u, wielkopowierzchniowym sklepie RTV i AGD lub sklepie z elektronicznymi zabawkami.

Czytaj też:

• Co zrobić ze starym laptopem, telefonem i komputerem?
• Gdzie oddać zużyte baterie i akumulatory?

Czy można zmniejszyć ilość wytwarzanych odpadów?

Od początku XXI w. zarówno w Polsce, jak i w całej UE notujemy stały wzrost ilości odpadów komunalnych przypadających na jednego mieszkańca[ix]. Pewien przełom nastąpił w 2022 r., kiedy to przeciętny Polak wytworzył o 5 kg mniej odpadów, a przeciętny Europejczyk – aż o 19 kg mniej śmieci niż w poprzednim roku. Tendencja ta utrzymała się w UE w 2023 r., w którym statystyczny mieszkaniec Wspólnoty wytworzył o kolejne 4 kg odpadów mniej. W analogicznym okresie w Polsce nastąpił niewielki, 2-kilogramowy wzrost ilości odpadów komunalnych na osobę. Dane dla Polski za 2024 r. nieco ostudziły nasz entuzjazm. Nadal jednak oczekujemy na liczby dla całej UE i dla każdego z państw członkowskich z osobna, które (być może) będą nieco bardziej optymistyczne.

Raport GUS „Ochrona środowiska w 2024 r.” nie dostarcza nam niestety odpowiedzi na pytanie o przyczynę tak dużego wzrostu (5,3% r/r) ilości wytworzonych odpadów komunalnych. Powodów może być wiele, od zmiany metodologii, co jednak zawsze jest anonsowane, poprzez wzrost konsumpcji (3,5% r/r), czy bardziej staranną zbiórkę, dzięki czemu odpady nie kończą w rowach czy lasach. Pewne jest jedno – dla naszego wspólnego dobra powinniśmy dążyć do zmniejszania ilości generowanych odpadów i do odwrócenia trendu z ostatnich lat.

• Kluczową rolę w ograniczeniu ilości odpadów (nie tylko komunalnych!) odgrywa prawodawstwo UE. Przykłady? Wprowadzona w ostatnim czasie dyrektywa SUP położyła kres wielu popularnym jednorazówkom z plastiku, a rozporządzenie PPWR, które weszło w życie 11 lutego 2025 r., a stosowane będzie od 11 sierpnia 2026 r. zobowiązało producentów do zmniejszenia mas i objętości opakowań. Rozporządzenie zostanie jeszcze obudowane polskimi przepisami.
• Nie sposób pominąć też roli systemów zwrotu opakowań, tym bardziej, że lada dzień taki właśnie system zostanie uruchomiony w Polsce. Mowa tu oczywiście o systemie kaucyjnym, który stanie się elementem naszej rzeczywistości już od 1 października 2025 r.
• Sposób organizacji zbiórki odpadów na terenie gminy ma ogromny wpływ na skuteczność tej zbiórki. Jak pokazuje raport GUS, w 2023 r. 20 gmin uzyskało ponad 90% poziom selektywnej zbiórki, podczas gdy 2 inne gminy nie przekroczyły poziomu 10%[x].
• Korzystne dla środowiska zmiany mogą być też oddolną inicjatywą producentów, którzy powinni przykładać większą wagę do ekoprojektowania opakowań.
• Na koniec musimy wspomnieć o konsumentach, którzy mogą (a nawet powinni) „głosować portfelem” wybierając produkty zapakowane w ekologiczne opakowania. Sprawdź, jakie opakowania są eko i kupuj odpowiedzialnie!

Chcemy też podkreślić, że ilości wytwarzanych odpadów nie da się zredukować do 0. Warto więc zachować zdrowy rozsądek i postępować w myśl zasady 3R – Reduce (unikaj), Reuse (użyj ponownie) i Recycle (segreguj, przetwarzaj). Sprawdźmy, jak to przetwarzanie wygląda na naszym podwórku.

Co dalej z odpadami z gospodarstw domowych, czyli kilka słów o zagospodarowaniu odpadów

Wszystkie wytworzone przez nas odpady komunalne muszą zostać odpowiednio zagospodarowane, czyli np. poddane recyklingowi, odzyskowi lub przekazane do składowania.

Spośród 13,4 mln ton odpadów komunalnych zebranych i odebranych w 2023 w Polsce:

• 4,1 mln ton (30%) przeznaczono do składowania,
• 0,1 mln ton (1%) trafiło do spalania bez odzysku energii,
• 6,8 mln ton (46%) przekazano do odzysku, w tym:
  • 2,1 mln ton (16%) do recyklingu,
  • 2,7 mln ton (20%) do spalania z odzyskiem energii,
  • 1,6 mln ton (12%) do kompostowania i fermentacji.

Patrząc na dane za 2022 i 2023 r. można dostrzec sporą różnicę w ilości odpadów komunalnych skierowanych do procesów odzysku. W 2022 r. było to aż 60% ogółu odpadów komunalnych, podczas gdy rok później odsetek ten spadł do 46%. Jeszcze większe spadki widoczne są w masie odpadów przekazanych do recyklingu – w 2022 r. skierowano tam 3,6 mln ton odpadów komunalnych, a w 2023 r. zaledwie 2,1 mln ton. Jest to o tyle ciekawe, że za najkorzystniejszy dla środowiska sposób zagospodarowania odpadów uważa się właśnie recykling, który pozwala odzyskać cenne surowce i wykorzystać je ponownie do produkcji nowych przedmiotów. Warto jednak wiedzieć, że poszczególne odpady (a raczej materiały, z których je wykonano) mają różną przydatność do recyklingu.

• „Najłatwiejsze” w recyklingu są szkło i aluminium – można przetwarzać je niemal w nieskończoność bez utraty jakości.
• Odpady z papieru można przetwarzać do 7 razy. Niestety, z każdym kolejnym cyklem włókna celulozowe stają się coraz krótsze, a przez to coraz mniej wytrzymałe.
• Przydatność do recyklingu tworzyw sztucznych (np. PET, HDPE) zależy m.in. od ich koloru. Tworzywa bezbarwne mają wyższą przydatność niż tworzywa barwione, a uzyskany z nich granulat ma więcej zastosowań. Niezależnie od koloru, podczas każdego kolejnego przetworzenia tworzywa sztuczne tracą nieco na jakości.
• Najbardziej wymagające w recyklingu są opakowania wielomateriałowe (np. kartony Tetra Pak, tubki po kosmetykach). Ich przetworzenie wymaga użycia specjalistycznych maszyn (dostępnych tylko w kilku lokalizacjach w Polsce), jest czasochłonne oraz pochłania dużo energii.

Należy podkreślić, że odpady mogą zostać poddane recyklingowi tylko wtedy, kiedy prawidłowo je posortujemy! Czas więc na małe przypomnienie.

Zasady segregacji odpadów – jednolite w całej Polsce, różne w każdej gminie

Bazując na danych GUS z ubiegłych lat możemy przyjąć, że statystyczny Polak każdego dnia wyrzuca niemal 1 kg odpadów. Nieważne, czy są to butelki po napojach, obierki, stare gazety czy wytłoczki po jajkach – aby uniknąć dosłownego utonięcia w śmieciach, powinniśmy je prawidłowo sortować.

Od 2017 r. w Polsce funkcjonuje Jednolity System Segregacji Odpadów, który od 2022 r. jest systemem 5-pojemnikowym. Nakłada on obowiązek sortowania odpadów na 4 podstawowe frakcje oraz frakcję dodatkową:

• bio (brązowy pojemnik),
• papier (niebieski pojemnik),
• szkło (zielony pojemnik),
• metale i tworzywa sztuczne (żółty pojemnik),
• odpady zmieszane (czarny pojemnik).

Choć te zasady obowiązują na terenie całego kraju, to mieszkańcy różnych rejonów Polski mogą spotkać się z nieco innymi rekomendacjami obowiązującymi w poszczególnych gminach. Z czego wynikają te różnice? Otóż, każda gmina przygotowuje i uchwala własny akt prawny – Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w którym znajdują się dodatkowe zasady sortowania odpadów. Dzięki niemu lokalne władze mogą m.in. zadecydować o konieczności sortowania szkła na kolorowe (zielony worek) i bezbarwne (biały worek), ustalić harmonogram odbioru odpadów, określić rozmieszczenie i rodzaj pojemników na odpady oraz obowiązek oznakowania pojemników i worków (np. przy pomocy naklejek z kodami).

Sprawdź, jak poprawnie segregować odpady w swoim domu!

Gwoli przypomnienia dodajmy też, że od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje selektywna zbiórka odpadów tekstylnych. Oznacza to, że stare albo zużyte ubrania, buty, pościel, zasłony, ręczniki i inne produkty wykonane z tkanin albo dzianin należy zbierać i wyrzucać oddzielnie. Dowiedz się więcej o odpadach tekstylnych i ich recyklingu!

[i] GUS, Ochrona środowiska w 2024 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/srodowisko-energia/srodowisko/ochrona-srodowiska-w-2024-r-,12,8.html

[ii] Fundacja Edukacji Ekologicznej i Rozwoju, Odpady w Polsce w 2002 r., https://recykling.zrodla.edu.pl/sprzatanie_swiata/pdf/dodatkowe02.pdf (dostęp 13.03.2025 r.).

[iii] GUS, Ochrona środowiska 2024, https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5484/1/15/1/ochrona_srodowiska_2014.pdf

[iv] https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Municipal_waste_statistics#Municipal_waste_generation (dostęp 13.03.2025)

[v] Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

[vi] GUS, Ochrona środowiska w 2024 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/srodowisko-energia/srodowisko/ochrona-srodowiska-w-2024-r-,12,8.html

[vii] GUS, Ochrona środowiska 2024, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/srodowisko-energia/srodowisko/ochrona-srodowiska-2024,1,25.html

[viii] GUS, Ochrona środowiska 2024, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/srodowisko-energia/srodowisko/ochrona-srodowiska-2024,1,25.html

[ix] Eurostat, Muncipal waste by management operations, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/env_wasmun/default/table?lang=en (dostęp 13.03.2025 r.)

[x] GUS, Ochrona środowiska 2024, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/srodowisko-energia/srodowisko/ochrona-srodowiska-2024,1,25.html