Co zrobić z olejem po smażeniu? Wiele osób popełnia ten błąd, a skutki mogą być tragiczne

3 października 2025

Zużyty olej spożywczy nie może trafić do zlewu!

Zużyty olej jest odpadem – po zakończeniu smażenia lub pieczenia staje się niepotrzebny i niezdatny do ponownego użycia. Z tego względu powinien trafiać do pojemnika na odpady, a nie do zlewu! Niestety, wiele osób regularnie pozbywa się starego oleju wylewając go do kanalizacji, co może mieć opłakane skutki.

• Stary olej powoli zatyka rury – resztki oleju zastygają i kumulują się w rurach. Do tłuszczu przywierają inne kuchenne zanieczyszczenia, np. resztki jedzenia, co przyspiesza powstawanie zatorów.
• Olej utrudnia oczyszczanie ścieków – drobinki oleju osadzają się na filtrach w oczyszczalniach i zmniejszają ich przepustowość, co w skrajnych przypadkach może doprowadzić do paraliżu instalacji.
• Tłuszcz w ściekach zabija pożyteczne mikroorganizmy – warstwa tłuszczu unosząca się na powierzchni ścieków (tzw. kożuch) odcina dopływ tlenu bakteriom, które rozkładają materię organiczną w oczyszczalniach. W ten sam sposób tłuszcz utrudnia kompostowanie i fermentację osadów ściekowych, a także bioodpadów w przydomowym kompostowniku.
• Stary olej zanieczyszcza środowisko – oczyszczalnie ścieków nie usuwają 100% tłuszczu. Przedostaje się on do środowiska, powodując skażenie wierzchnich warstw gleby i wód powierzchniowych.
• Tłuszczowe bryły paraliżują system kanalizacji miejskiej – nagminne wylewanie oleju do zlewu sprzyja powstawaniu zatorów nie tylko w sieci domowej, ale też miejskiej. Stary olej z frytek może przerodzić się w fatberg – twardą bryłę tłuszczu i odpadów (głównie nawilżanych chusteczek) wyrzucanych do ścieków, która blokuje miejską sieć kanalizacji, uniemożliwiając odprowadzanie ścieków z domów i mieszkań.

Warto dodać, że fatberg nie jest zwykłym zatorem – jest twardy jak beton i może mieć nawet kilkaset metrów długości! Jeden z największych fatbergów uformował się w londyńskiej dzielnicy Whitechapel – mierzył 250 m i ważył ponad 130 ton, a jego usuwanie trwało 9 tygodni. Niewielki fragment tłuszczowego zatoru umieszczono nawet w specjalnej gablocie London Museum, by był nie tylko ciekawostką i edukacyjnym eksponatem, ale też przestrogą dla wszystkich zwiedzających, którzy kiedykolwiek zechcą wylać olej do zlewu. Na szczęście ta historia miała happy end – usunięty fatberg został poddany recyklingowi i przetworzony na biodiesel. Wnioski? Nawet stwardniały i zanieczyszczony tłuszcz można przetworzyć z korzyścią dla środowiska. Współczesne technologie recyklingu umożliwiają odzyskanie wartościowych składników z niezbyt apetycznego starego oleju i dają im szansę na ponowne wykorzystanie w transporcie, przemyśle, a nawet w produkcji żywności. Warunkiem jest jednak prawidłowa segregacja zużytego oleju.

Co zrobić ze zużytym olejem spożywczym?

Stary olej spożywczy należy ostudzić, przelać do butelki i szczelnie ją zakręcić, a następnie oddać do PSZOK-u albo do mPSZOK-u. Warto przy tym pamiętać, że tak zabutelkowany zużyty olej i inne tłuszcze spożywcze można z powodzeniem przechowywać – nie ma więc konieczności odwiedzania punktu po każdym smażeniu! Znacznie wygodniejszym rozwiązaniem będzie zbieranie tłuszczu np. do momentu zapełnienia butelki (a nawet kilku butelek) i przekazywanie go do PSZOKu np. raz w miesiącu.

Jeśli używasz oleju jedynie sporadycznie albo nie masz możliwości oddania go do punktu, możesz też wyrzucić butelkę ze starym olejem do odpadów zmieszanych. W tym celu najlepiej wykorzystać plastikową, zakręcaną butelkę – szklana butelka może stłuc się podczas transportu odpadów i zanieczyścić zużytym olejem całą frakcję.

A co z resztkami jedzenia pływającymi w tłuszczu, np. przyprawami, ziołami albo przypalonymi kawałkami panierki? Nie przejmuj się takimi drobnymi zanieczyszczeniami – zostaną one łatwo usunięte podczas recyklingu oleju.

Lokalne zbiórki starego oleju – poznaj olejomaty i pojemniki do segregacji zużytego oleju

W niektórych rejonach Polski wyrzucanie starego oleju spożywczego nie wymaga wycieczki do PSZOKu. W woj. śląskim i okolicach dostępne są specjalne pojemniki na zużyty olej, do których można wrzucać butelki PET napełnione niepotrzebnymi olejami spożywczymi. Dzięki temu segregacja oleju staje się prosta i wygodna – można szybko i z korzyścią dla środowiska pozbyć się go w drodze do pracy lub na cotygodniowe zakupy, a nawet podczas spaceru z psem. Warunki są tylko 2: butelka musi być w całości wypełniona i szczelnie zakręcona. Mapę pojemników i pozostałe informacje o zbiórce znajdziesz na stronie akcji Segregujolej.pl.

Oprócz pojemników, zużyty olej spożywczy można wyrzucać też do automatów zwanych olejomatami, które znajdują się w wielu gminach. Tworzą one ogólnopolski system zbiórki zużytego oleju spożywczego (UCO) dla gmin i przedsiębiorstw, który jest sukcesywnie rozbudowywany. Korzystając z olejomatu nie trzeba martwić się poszukiwaniem odpowiedniej butelki – pierwszą butelkę z wygodną, szeroką szyjką otrzymuje się za darmo. Po zapełnieniu olejem wystarczy oddać ją w automacie i odebrać kolejną pustą butelkę. Olejomaty połączone są z dedykowaną aplikacją mobilną, w której można zbierać wirtualne punkty i wymieniać je na ekologiczne nagrody.

Po co segregować zużyty olej? Recykling oleju spożywczego

Zużyty olej spożywczy jest nie tylko odpadem, ale też surowcem, z którego wytwarza się m.in. biopaliwa. Wylewanie starego tłuszczu do zlewu można więc traktować jako marnotrawstwo tego cennego zasobu. Prawidłowo posegregowany olej ze smażenia, pieczenia i z innych procesów kulinarnych może zostać poddany recyklingowi i otrzymać drugie życie jako biodiesel lub smar przemysłowy.

Jak przebiega recykling oleju spożywczego?

1. Odbiór – zużyty olej jest odbierany z restauracji, zakładów przemysłowych, PSZOK-ów, pojemników bądź olejomatów i transportowany do instalacji do recyklingu.
2. Sortowanie – plastikowe butelki i nakrętki zostają oddzielone od tłuszczu i przekazane do zakładu recyklingu tworzyw sztucznych.
3. Oczyszczanie – stary olej spożywczy jest przecedzany i oczyszczany poprzez odwirowanie w specjalnej wirówce. Na tym etapie usuwa się m.in. z resztki jedzenia (które trafiają do biogazowni), inne cząstki stałe oraz z wodę (przekazywaną do oczyszczalni ścieków). Czasem olej przechodzi też ponowne oczyszczanie z wykorzystaniem separatora usuwającego nawet najmniejsze zanieczyszczenia.
4. Produkcja biopaliw – tak przygotowany olej staje się surowcem do produkcji biopaliw. Przekazuje się go odpowiednim zakładom przemysłowym, które wytwarzają z niego np. biodiesla, uwodornione oleje roślinne (będące składnikiem margaryn, ciastek i past do pieczywa) oraz smary techniczne.

W wyniku recyklingu jednego litra starego oleju spożywczego można otrzymać nawet 0,9 l biodiesla! Przetwarzanie zużytego oleju pozwala więc ograniczyć wydobycie paliw kopalnych, zredukować emisje do atmosfery, zminimalizować ryzyko awarii kanalizacji i powstawania fatbergów oraz chronić środowisko przed zanieczyszczeniem tłuszczem odpadowym. Wytwarzanie uwodornionych olejów roślinnych z recyklingu umożliwia natomiast ograniczenie skali produkcji roślin oleistych, a tym samym przeciwdziałanie skutkom intensywnego rolnictwa, np. wycinkom lasów i ubożeniu gleby.

Nie tylko zużyty olej roślinny! Inne tłuszcze, które należy odpowiednio segregować

Recykling zużytego oleju ma ogromny potencjał, który warto wykorzystać. Tym bardziej, że do przetworzenia nadaje się nie tylko stary olej z patelni i z frytkownicy, ale też inne oleje spożywcze:

• masło, smalec, tłuszcz wytopiony podczas pieczenia mięsa,
• oleje i oliwy smakowe,
• olejowe zalewy np. z warzyw w słoikach i puszkach oraz z serów,
• resztki marynat, sosów do sałatek,
• olej z konserw rybnych,
• stare margaryny (należy podgrzać je i przelać do butelki),
• olejki do ciast.

Nie musisz przecedzać ich przez sitko przed przelaniem do butelki – oddawane do punktu albo olejomatu tłuszcze mogą być zanieczyszczone resztkami jedzenia i wody, które zostaną łatwo usunięte w instalacji do recyklingu.

Pamiętaj jednak, że niektóre punkty przyjmują wszystkie rodzaje olejów (zarówno zwierzęce, jak i roślinne), a inne mogą mieć pewne ograniczenia. Przed wycieczką do olejomatu, pojemnika do segregacji oleju albo do PSZOKu sprawdź wiec zasady jego funkcjonowania i ustal, czy przyjmie dany typ tłuszczu.

Gdzie wyrzucić butelki po oleju i oliwie?

Zatłuszczone butelki mogą wydawać się problematyczne w segregacji. Tymczasem ich sortowanie jest bardzo proste!

• Plastikowe butelki po oleju wyrzucamy do żółtego pojemnika, najlepiej razem z nakrętką i odrywaną zatyczką.
• Szklane butelki powinny trafić do zielonego pojemnika. Przed wyrzuceniem należy oddzielić od nich plastikowe i metalowe nakrętki oraz termokurczliwe lub aluminiowe kapturki nakładane na nakrętkę i szyjkę – ich miejsce jest w koszu na tworzywa sztuczne i metale.
• Metalowe puszki po oliwie i innych olejach również trafiają do żółtego pojemnika (razem z nakrętkami i uchwytami).

Największym wyzwaniem dla użytkowników jest segregacja ciśnieniowych opakowań np. po oliwie w sprayu. Niektóre gminy zbierają takie metalowe puszki po produktach w aerozolach wyłącznie PSZOK-ach – dotyczy to również opakowań po olejach do smażenia w aerozolu. Jeśli w wytycznych Twojej gminy nie ma takiego nakazu, to możesz śmiało wyrzucić pusty pojemnik ciśnieniowy do kosza na metale i tworzywa sztuczne.

Stary olej niejedno ma imię – co zrobić z innymi olejami, które nie nadają się już do spożycia?

Nie każdy stary olej trzeba od razu wyrzucać – można przecież wykorzystać go do celów innych niż kulinarne! Mowa tu głównie o olejach, którym upłynął termin przydatności do spożycia, a nie o przypalonym oleju z patelni, którego raczej nikt nie chciałby nakładać na włosy ani na drewniany blat. Jeśli przeterminowany olej nie ma przykrego zapachu ani nalotu z pleśni, to w myśl zasady zero waste, warto znaleźć dla niego inne zastosowanie.

Stary olej może posłużyć do:

• smarowania zawiasów, narzędzi ogrodowych lub huśtawki,
• olejowania zlewu,
• usuwania starych naklejek albo kleju,
• wykonania lampki olejowej – wystarczy do tego niski słoik z nakrętką i bawełniany knot.

Co zrobić z przeterminowanym olejem kokosowym?

Przeterminowane oleje jadalne nadal zachowują swoje natłuszczające, nawilżające i pielęgnujące właściwości. Stary olej kokosowy możesz więc wykorzystać do:

• natłuszczania skórek paznokci,
• olejowania włosów,
• nawilżania ciała,
• natłuszczenia i regeneracji pękającej skóry na piętach,
• przygotowania odżywczej maski na włosy.

Jak wykorzystać stary olej lniany?

Stary olej lniany świetnie nadaje się do impregnacji i pielęgnacji drewna, np. blatów kuchennych, desek podłogowych i tarasowych oraz rączek i uchwytów narzędzi (kuchennych i ogrodowych). W ten sposób odświeżysz kolor drewna i nadasz mu delikatnego, naturalnego połysku. Przeterminowanym, lecz nadal dobrze wyglądającym olejem lnianym możesz też zabezpieczyć drewniane deski do krojenia. Niektóre z nich, np. popularne w ostatnim czasie deski sztorcowe, potrzebują regularnego olejowania, by zachować doskonały wygląd i służyć użytkownikowi przez długie lata.