Black Friday – święto okazji czy święto odpadów?

27 listopada 2025

Black Friday w liczbach – jak i ile kupujemy w Czarny Piątek?

Już za chwileczkę, już za momencik czeka nas Black Friday – doroczne święto rabatów i zakupów, na które z niecierpliwością czeka wielu z nas. Jest to świetna okazja, by przyjrzeć się zachowaniom konsumentów i ich postawom wobec (rzekomo) najlepszych promocji i najniższych cen w roku.

• Zakupy podczas Black Friday 2025 planuje 62% ankietowanych. 69% z nich wybierze sklepy online, a 31% poszuka obniżek cen w sklepach stacjonarnych[i].
• Przeciętny budżet na zakupowe szaleństwo wyniesie od 251 do 500 zł – tak zadeklarowało 25% badanych. Kwotą poniżej 250 zł dysponuje 13% osób. Bardziej rozrzutni planują wydać od 501 do 750 zł (16%), od 751 do 1000 zł (15%), a nawet ponad 1000 zł (12%)[ii].
• W Black Friday łupem Polaków najczęściej padają ubrania (75%), elektronika (53%), kosmetyki (48%) i akcesoria do domu (47%). Z racji pory roku, znacznie rzadziej sięgają oni po walizki i kostiumy kąpielowe (13%)[iii].

Wbrew pozorom, większość konsumentów traktuje Black Friday jako szansę na spore oszczędności – od 61 do 70% badanych specjalnie odkłada plany zakupowe właśnie na ten dzień[iv][v], a ponad 1/3 kupuje wtedy (z miesięcznym wyprzedzeniem) prezenty pod choinkę i inne świąteczne produkty[vi].

Niskie ceny niewątpliwie nas kuszą, ale staramy się nie tracić głowy i kupować przede wszystkim strategicznie – 65% Polaków ma już listę wcześniej upatrzonych rzeczy i to na nich skupia się w Czarny Piątek. Obok chłodnej kalkulacji jest też przestrzeń na spontaniczność – 37% osób chętnie zdecyduje się na nieplanowany zakup, jeśli tylko znajdzie atrakcyjną ofertę[vii].

Podczas Black Friday kupujemy też dość ostrożnie – doniesienia o pozornych promocjach, fałszywych przecenach i warunkach zapisanych drobnym druczkiem sprawiają, że 45% Polaków unika w tym dniu zakupów z obawy przed nieuczciwymi praktykami sprzedawców. I choć unijna dyrektywa Omnibus utrudniła „żonglowanie” cenami, ale strach pozostał. 35% ankietowanych przyznaje, że zdarzyło im się zrezygnować z zakupu w sytuacji, kiedy podejrzewali manipulację cenową[viii]. Stajemy się nie tylko ostrożniejszymi, ale również świadomymi konsumentami – aż 84% osób zawsze sprawdza, czy dana oferta jest opłacalna[ix], a 49% porównuje ceny tego samego produktu u różnych sprzedawców[x].

Zakupy napędzane strachem?

W okresie największych promocji strategie sprzedażowe zwykle bazują na naszych emocjach: strachu, niepewności i napięciu związanych z ograniczoną dostępnością towarów i upływającym czasem obowiązywania oferty. Ich celem jest wywołanie efektu FOMO (ang. fear of missing out, dosł. strach przed czymś, co nas omija), który ma skłonić konsumenta do szybkiego podjęcia decyzji z obawy przed utratą niepowtarzalnej okazji.

Wśród strategii i działań wykorzystujących FOMO można wymienić m.in.:

• early access, czyli wcześniejszy dostęp do najlepszych ofert (np. dla członków klubu, programu lojalnościowego lub posiadaczy danej karty) dający poczucie ekskluzywności,
• umieszczony na stronie zegar odmierzający czas do końca promocji,
• flash sale – krótką obniżkę cen, trwającą czasem zaledwie kilka godzin,
• limitowane edycje produktów, np. stworzone we współpracy z gwiazdą, projektantem lub influencerem bądź oferowane tylko w krótkim oknie sprzedażowym,
• ograniczoną liczbę gratisów do zakupów (np. dla pierwszych 100 osób produkt gratis),
• informację o liczbie dostępnych sztuk (np. w tym rozmiarze dostępne są tylko 2 szt.),
• licznik osób, które widziały ofertę, są obecnie na stronie albo już kupiły produkt,
• wyskakujące okienka z kuponami i rabatami przy próbie opuszczenia strony,
• stwarzanie poczucia wygranej, np. losowanie nagród na kole fortuny, wybór jednego z kilku prezentów.

Kierowany emocjami klient wykazuje znacznie większą skłonność do impulsywnych zakupów. Nieraz potęgują ją presja otoczenia, potrzeba podkreślenia własnego statusu i chęć przynależności. W takim wypadku szanse sprzedaży szybko rosną.  

Świąteczne prezenty, których nikt nie potrzebował

Black Friday rozpoczyna sezon świątecznych zakupów (przynajmniej w USA). A skoro o świętach mowa, to nie może obyć się bez prezentów. Skuszeni największymi rabatami w roku i obietnicami, że taniej już nie będzie, chętnie zaopatrujemy się w podarunki dla najbliższych. 87% Polaków wręcza bożonarodzeniowe prezenty[xi], a co trzeci ankietowany z tej grupy kupuje je właśnie podczas Black Friday[xii]. Pomysł nabycia prezentów w promocji ma sens, jednak wybór konkretnego produktu już nie zawsze. Aż 75% badanych przyznaje, że zdarzyło im się otrzymać nietrafiony prezent, np. niepotrzebny (45%) albo niezgodny z upodobaniami (46%)[xiii]. Połowa Polaków takie prezenty zatrzymuje. Pozostali decydują się je sprzedać (stąd wysyp ofert w serwisach sprzedażowych) albo oddać, np. publikując ogłoszenie na lokalnych grupach Uwaga, Śmieciarka Jedzie.

Chybione podarunki to idealny przykład zmarnowanych zasobów: pieniędzy obdarowującego, przestrzeni w mieszkaniu obdarowanego oraz surowców, które posłużyły do wytworzenia produktu, a następnie zostały uwięzione na dnie szafy lub w najdalszym kącie szuflady. Nawet danie takiemu produktowi drugiego życia (np. sprzedaż na portalu z ogłoszeniami) nie zrekompensuje wyższego śladu środowiskowego. A to dopiero początek ukrytych kosztów Black Friday!

Logistyczny armagedon – lawina przesyłek i fala zwrotów po zakupowym szaleństwie

W Czarny Piątek większość Polaków wybiera zakupy w sklepach online, które są szybszą i znacznie wygodniejszą alternatywą dla zatłoczonych centrów handlowych. Podczas Black Week sprzedaż w sklepach online wzrasta nawet o 158% w porównaniu do przeciętnego tygodnia[xiv]. A skoro e-commerce, to i przesyłki wędrujące przez sortownie, magazyny i centra logistyczne w rekordowym tempie i w rekordowych ilościach. Szacuje się, że pomiędzy październikiem a grudniem 2024 r. firmy kurierskie dostarczyły od odbiorców w całej Europie aż 6,2 miliarda przesyłek (wzrost o 9% w porównaniu rok do roku) o łącznej masie 7,5 mln ton z czego:

• 4,285 mld przesyłek w kanale B2C,
• 1,126 mld przesyłek w kanale B2B,
• 486 mln przesyłek w kanale C2C,
• 237 mln przesyłek w kanale C2B[xv][xvi].

Pod koniec 2024 r. tylko do polskich odbiorców miało trafić aż 456 mln paczek, co plasowało nas na 5. miejscu w Europie (za Wielką Brytanią, Niemcami, Francją i Turcją)[xvii]. Wszystko to sprawia, że ostatnie 3 miesiące roku są „złotym kwartałem” dla branży logistycznej – w tym okresie firmy kurierskie i operatorzy pocztowi obsługują aż 30% rocznego wolumenu przesyłek (o 7 p.p. więcej niż w pozostałych kwartałach).

• Opracowanie z 2024 r. wskazuje, że w okresie okołoświątecznym każdy Europejczyk wysyła lub otrzymuje 12 przesyłek[xviii].
• Co roku Poczta Polska przygotowuje się do Czarnego Piątku zwiększając zatrudnienie w centrach logistycznych o 15-30%[xix].
• W 2023 r. podczas Black Week za pośrednictwem Poczty nadano o 46% więcej przesyłek niż rok wcześniej[xx].
• Najwięcej nadań odnotowano we wtorek po Black Friday (wzrost o 30%) i w Cyber Monday (wzrost o 16,8%)[xxi].

Wraz z rosnącą liczbą zakupów e-commerce z wysyłką rośnie też liczba zwrotów. Z najnowszych danych wynika, że zwracamy ok. 17% zamówień online. Najwięcej zwrotów dotyczy odzieży (24-33%) i sprzętu RTV i AGD (10-27%), a więc produktów, które najczęściej i najchętniej kupujemy podczas Black Friday[xxii][xxiii]. W rezultacie kurierzy kursują od świtu do nocy, automaty paczkowe są wiecznie przepełnione, a do punktów odbioru przesyłek ustawiają się kolejki.

W tym miejscu warto zaznaczyć, że ciężarówki firm kurierskich obsługujących wysyłki i zwroty często wożą… powietrze. Zbyt duże i niedopasowane do zawartości opakowania wysyłkowe niepotrzebnie zajmują przestrzeń magazynową i ładunkową, a upchnięte w nich wypełnienia generują spore ilości odpadów. Na szczęście niebawem się to zmieni – rozporządzenie PPWR zmobilizuje sprzedawców do wprowadzenia ekomodulacji w e-commerce i do zmniejszenia współczynnika pustej przestrzeni w opakowaniach.

Nie tylko Black Friday – konsumpcjonizm świętujemy już niemal codziennie

Z założenia Black Friday miał być wyjątkowym w skali roku świętem zakupów i promocji. Rzeczywistość wygląda jednak zupełnie inaczej, gdyż współczesny „zeuropeizowany” Black Friday jest tylko jedną z wielu okazji do polowania na najniższe ceny i najkorzystniejsze rabaty. Coraz częściej promocje i obniżki startują kilka, a nawet kilkadziesiąt dni przed Czarnym Piątkiem – akcje typu Black Week, Black Month czy Black November na stałe wpisały się w zakupowy kalendarz. Do listopadowego Czarnego Piątku dołączył też Czarny Piątek w… lipcu.

Dla tych, którzy nie zdążyli kupić wszystkiego podczas akcji „Black”, sprzedawcy mają kolejne promocje, tym razem dostępne wyłącznie online. Tuż po weekendzie Black Friday obchodzimy Cyber Monday, który jest najbardziej dochodowym dniem roku dla branży e-commerce w USA[xxiv].

Zaraz po Cyber Monday przypadają Mikołajki i początek sezonu przedświątecznych wyprzedaży. Po odejściu od bożonarodzeniowego stołu startuje Boxing Day, który również rozpoczyna wyprzedaż, tym razem zimową. W międzyczasie do skrzynki wpada nam kod rabatowy „NewYear2026”, pojawiają się promocje na Dzień Babci i Dziadka oraz otrzymujemy kolejny kod rabatowy np. z okazji Blue Monday albo zupełnie bez okazji. Zakupowe szaleństwa nie kończą się wraz z końcem zimowych wyprzedaży – po nich mamy Tłusty Czwartek, Walentynki, Dzień Kobiet, pierwszy dzień wiosny i Wielkanoc, a więc kolejne powody dla wyjątkowych obniżek cen. Pomiędzy tymi świętami obchodzimy dni poszczególnych marek, flash sale, Chiński Nowy Rok… Każda okazja jest wystarczająco dobra, by świętować ją zakupami. Nadmierną konsumpcję usprawiedliwiają hasła „shopping is my cardio” albo „shopping is my therapy”, według których zakupy powinny wychodzić nam na zdrowie. No właśnie, powinny…

Czy rzeczywiście jest tanio? Środowiskowe koszty Black Friday

Black Friday kusi nas niskimi cenami i imponującymi rabatami, a jednocześnie wystawia nam środowiskowy rachunek, który będziemy płacić jeszcze długo po zakończeniu zakupowej gorączki.

• Podczas Black Week ciężarówki dostarczające produkty do magazynów i sklepów w Europie wyemitują ok. 1,2 mln ton CO₂, czyli o 94% więcej niż w przeciętnym tygodniu[xxv].
• Za sprawą zwiększonej liczby przesyłek, na drogach pojawi się mnóstwo dodatkowych pojazdów firm kurierskich. Oznacza to większe korki i większe emisje, których nie skompensuje nawet fakt wykorzystania pojazdów elektrycznych (warto pamiętać, że w polskim miksie energetycznym nadal dominują paliwa kopalne).
• Do tego dochodzi trudny do oszacowania cyfrowy ślad węglowy związany ze wzmożoną aktywnością w sieci, np. z przeglądaniem ofert sklepów internetowych oraz z lawiną SPAM-u i sprzedażowych e-maili, która zaleje nasze skrzynki.

Oprócz cyfrowych śmieci zaleją nas też śmieci fizyczne – nawet 80% produktów kupionych podczas Black Friday trafi do kosza po zaledwie kilku użyciach[xxvi]. Kanał e-commerce dodatkowo uraczy nas odpadami opakowaniowymi, których w trakcie Black Week w Polsce powstaje od 120 do 150 tys. ton[xxvii]. Tę zwiększoną masę odpadów opakowaniowych wygenerują nie tylko zakupy internetowe i zwroty, lecz również uszkodzone przesyłki. 69% polskich konsumentów deklaruje, że otrzymało przynajmniej jedną uszkodzoną paczkę, a do 63% dotarł przynajmniej jeden uszkodzony produkt, który nie nadawał się już do użycia[xxviii]. A skoro już o zwrotach mowa…

• Nawet 52% konsumentów może żałować impulsywnych zakupów podczas Black Friday. W rezultacie współczynnik zwrotów wzrasta aż o 143%[xxix].
• W USA zwroty produktów w kanale e-commerce generują rocznie 1,8 mld kg odpadów i odpowiadają za emisję 11 mld kg CO2e[xxx].
• Szacuje się, że ślad środowiskowy zwrotu towaru może być o 30% wyższy niż ślad pierwotnej dostawy[xxxi].

Na liście grzechów Black Friday znajdują się też:

• napędzanie konsumpcjonizmu i gospodarki liniowej,
• nadprodukcja sezonowych i tanich dóbr niskiej jakości, np. fast fashion, fast homeware i fast tech,
• działania w duchu planowanego postarzania produktów – agresywne zachęty (często skuteczne!) do wymiany nadal sprawnych sprzętów elektrycznych i elektronicznych na najnowsze modele.

Jak zbić zakupową gorączkę Black Friday? Recepty

Czarnopiątkowe rabaty działają jak wyjątkowo silny magnes, a sklepy tradycyjne i online robią wszystko, by przyciągnąć naszą uwagę. Na szczęście istnieją sposoby, które pozwalają zachować zimną krew i nie dać się porwać zakupowej gorączce.

1. Prowadź listę rzeczy, które kupujesz regularnie i które musisz nabyć w najbliższym czasie – trzymanie się listy pomaga uniknąć impulsywnych zakupów.
2. Prześpij się z tym – kiedy znajdziesz produkt, który musisz mieć, odłóż go na półkę lub pozostaw w wirtualnym koszyku i odczekaj 24 godziny (albo nawet tydzień, jeśli jest wyjątkowo drogi). Po tym czasie pierwsze emocje opadną, a ty na chłodno ocenisz, czy ten zakup ma sens.
3. Nie wódź się na pokuszenie – wypisz się ze sprzedażowych newsletterów albo przenieś oferty do oddzielnej skrzynki, wyłącz powiadomienia z aplikacji i cofnij zgody marketingowe, by uniknąć bombardowania zniżkami, rabatami i okazjami.
4. Omijaj centra handlowe i pasaże sklepów, których witryny z daleka krzyczą „KUP”. Na weekendowe zakupy lepiej wybierz się we czwartek przed Czarnym Piątkiem lub w sobotę tuż po nim.
5. Zanim kupisz, wykonaj remanent w szafie, na półce, w szufladzie itp. i upewnij się, czy nie masz już podobnej rzeczy.
6. Wprowadź zasadę 1 in, 1 out albo nawet 1 in, 2 out – przed zakupem jednej rzeczy pozbywaj się jednego lub dwóch już posiadanych przedmiotów.
7. Świętuj Buy Nothing Day – dzień sprzeciwu wobec nadmiernej podaży i konsumpcji dóbr, który przypada w sobotę po Black Friday.

Co warto kupić na Black Friday?

Zakupy w Black Friday nie są złe z natury. Bardzo dużo zależy od świadomości konsumentów i wyborów, jakich dokonują. Jak pokazują badania, 26% Polaków celowo odkłada zakupy, by skorzystać z czarnopiątkowych zniżek i zaoszczędzić. Na co warto polować?

• produkty, których regularnie używamy, np. ulubione kosmetyki i perfumy, chemię gospodarczą, przybory plastyczne i pisarskie, suplementy diety,
• żywność z długim terminem ważności, w tym składniki świątecznych wypieków i dań,
• bilety – lotnicze, na koncert, do kina, do teatru, na salę zabaw albo do aquaparku,
• podróże i przeżycia,
• vouchery i karty podarunkowe do miejsc, w których regularnie bywasz lub kupujesz oraz na usługi, z których korzystasz (np. fryzjer, kosmetolog, medycyna estetyczna),
• karnety sportowe i usługi cyfrowe (np. dostępy do platform streamingowych i gamingowych, narzędzia i aplikacje, kursy, webinary itp.) – Black Friday to szansa, żeby przedłużyć subskrypcję lub członkostwo w korzystniejszej cenie,
• opony zimowe, narty i akcesoria narciarskie – to być może jedyna okazja, by kupić je taniej w szczycie sezonu!

Black Friday nie jest ani dobry, ani zły. Jego ocena, zależy od tego, jak go przeżyjemy. Czy zrobimy zakupy świadomie, czy poddamy się magii zniżek i zabiegów marketingowych? Ten dzień jest próbą konsumenckiej dojrzałości, która kieruje się w równym stopniu portfelem, co realną potrzebą zakupu.  Co myślisz o takim zakończeniu

Chcesz kupować na Black Friday z korzyścią dla siebie i dla planety? Poznaj nasze wskazówki:

• Papierowe książki czy e-booki – co wybrać?
• Ekologiczne oblicze mody – jak i z czego stworzyć zrównoważoną garderobę?

[i] Black Friday 2025: Polacy wybierają zakupy online, a w koszykach królują ubrania i elektronika [BADANIE], https://omnichannelnews.pl/2025/11/18/black-friday-2025-polacy-wybieraja-zakupy-online-a-w-koszykach-kroluja-ubrania-i-elektronika-badanie/

[ii] M. Madejski, Sklepy manipulują na Black Friday? Tak uważa ponad 70 proc. Polaków, https://businessinsider.com.pl/gospodarka/sklepy-manipuluja-na-black-friday-tak-uwaza-ponad-70-proc-polakow/18qx4jr

[iii] R. Święcki, Black Friday coraz bliżej. To najczęściej kupują Polacy, https://biznes.wprost.pl/finanse-i-inwestycje/12179263/black-friday-2025-co-beda-kupowac-polacy.html

[iv] 61% Polaków czeka na promocje – wyprzedaże to nasz sposób na oszczędzanie. Startuje Allegro Black Weeks 2025, https://media.allegro.pl/432779-61-polakow-czeka-na-promocje-wyprzedaze-to-nasz-sposob-na-oszczedzanie-startuje-allegro-black-weeks-2025

[v] M. Madejski, Sklepy manipulują na Black Friday? Tak uważa ponad 70 proc. Polaków, https://businessinsider.com.pl/gospodarka/sklepy-manipuluja-na-black-friday-tak-uwaza-ponad-70-proc-polakow/18qx4jr

[vi] Black Friday. Polacy mają istotne obawy, https://filarybiznesu.pl/finanse/handel/black-friday-polacy-maja-istotne-obawy/a28638

[vii] Black Friday to strategiczny poligon zakupowy. Jakie technologie przejęły święto promocji?, https://mamstartup.pl/black-friday-to-strategiczny-poligon-zakupowy-jakie-technologie-przejely-swieto-promocji/

[viii] Santander Consumer Bank, Polaków portfel własny „świąteczne przygotowania”, https://www.santanderconsumer.pl/gfx/santander/userfiles/_public/aktualnosci/raporty/raportpolakowportfelwlasnyswiateczneprzygotowania.pdf

[ix] M. Madejski, Sklepy manipulują na Black Friday? Tak uważa ponad 70 proc. Polaków, https://businessinsider.com.pl/gospodarka/sklepy-manipuluja-na-black-friday-tak-uwaza-ponad-70-proc-polakow/18qx4jr

[x] 61% Polaków czeka na promocje – wyprzedaże to nasz sposób na oszczędzanie. Startuje Allegro Black Weeks 2025, https://media.allegro.pl/432779-61-polakow-czeka-na-promocje-wyprzedaze-to-nasz-sposob-na-oszczedzanie-startuje-allegro-black-weeks-2025

[xi] Upominkowy savoir vivre według Polaków. Wyniki badania, https://infowire.pl/generic/release/715283/upominkowy-savoir-vivre-wedlug-polakow-wyniki-badania

[xii] Black Friday. Polacy mają istotne obawy, https://filarybiznesu.pl/finanse/handel/black-friday-polacy-maja-istotne-obawy/a28638

[xiii] Nietrafione prezenty Polaków. Jakie są ich losy? [analiza Allegro], https://interaktywnie.com/nietrafione-prezenty-polakow-jakie-sa-ich-losy-analiza-allegro/

[xiv] Black Friday 2024 Results: Trends and Insights, https://nielseniq.com/global/en/insights/analysis/2024/black-friday-2024-results-trends-and-insights/

[xv] European parcel deliveries to hit 6.2bn post-pandemic high this festive season, https://newsroom.fedex.com/newsroom/europe-english/european-parcel-deliveries-to-hit-6-2bn-post-pandemic-high-this-festive-season

[xvi] Polskie firmy kurierskie dostarczą rekordowe 456 milionów przesyłek w okresie świątecznym, https://www.logistyka.net.pl/aktualnosci/item/95653-polskie-firmy-kurierskie-dostarcza-rekordowe-456-milionow-przesylek-w-okresie-swiatecznym

[xvii] Polskie firmy kurierskie dostarczą rekordowe 456 milionów przesyłek w okresie świątecznym, https://www.logistyka.net.pl/aktualnosci/item/95653-polskie-firmy-kurierskie-dostarcza-rekordowe-456-milionow-przesylek-w-okresie-swiatecznym

[xviii] Polskie firmy kurierskie dostarczą rekordowe 456 milionów przesyłek w okresie świątecznym, https://www.logistyka.net.pl/aktualnosci/item/95653-polskie-firmy-kurierskie-dostarcza-rekordowe-456-milionow-przesylek-w-okresie-swiatecznym

[xix] A. Siwek, Szykują się na paczkowy armagedon. Nie biorą urlopu, żeby zdążyć na czas, https://biznes.interia.pl/praca/news-szykuja-sie-na-paczkowy-armagedon-nie-biora-urlopu-zeby-zdaz,nId,22433724

[xx] Poczta Polska: Rekordy nadań po Black Friday i Cyber Monday, https://media.poczta-polska.pl/releases/poczta-polska-rekordy-nadan-po-black-friday-i-cyber-monday

[xxi] Poczta Polska: Rekordy nadań po Black Friday i Cyber Monday, https://media.poczta-polska.pl/releases/poczta-polska-rekordy-nadan-po-black-friday-i-cyber-monday

[xxii] W. Kotlicki, Zwroty zagraniczne w podziale na kraje i branże – IQ 2024, https://eizba.pl/zwroty-zagraniczne-w-podziale-na-kraje-i-branze-iq-2024/

[xxiii] P. Kondratowicz, Zwroty w e-commerce: co zrobić, gdy cena zakupu różni się od ceny przy zwrocie?, https://fulfilio.com/zwroty-w-e-commerce/

[xxiv] L. Winkless, Black Friday Deliveries Cause Spike In Urban Emissions, https://www.forbes.com/sites/lauriewinkless/2024/11/26/black-friday-deliveries-cause-spike-in-urban-emissions/

[xxv] How Does Black Friday Impact the Environment?, https://www.cleanhub.com/blog/black-friday-environmental-impact

[xxvi] How Does Black Friday Impact the Environment?, https://www.cleanhub.com/blog/black-friday-environmental-impact

[xxvii] Ile odpadów wytwarza się w tygodniu promocji Black Friday? Raport, https://www.pap.pl/aktualnosci/ile-odpadow-wytwarza-sie-w-tygodniu-promocji-black-friday-raport

[xxviii] Wysoki poziom uszkodzonych dostaw przed Black Friday, https://www.dssmith.com/pl/media/aktualnosci/2024/11/wysoki-poziom-uszkodzonych-dostaw-przed-black-Friday

[xxix] How Does Black Friday Impact the Environment?, https://www.cleanhub.com/blog/black-friday-environmental-impact

[xxx] L. Winkless, Black Friday Deliveries Cause Spike In Urban Emissions, https://www.forbes.com/sites/lauriewinkless/2024/11/26/black-friday-deliveries-cause-spike-in-urban-emissions/

[xxxi] Worst Black Friday Deals for The Planet, https://populationmatters.org/news/2024/11/worst-black-friday-deals-for-the-planet/